Ystyriwch y fanyleb swydd ganlynol. “Angen nerfau dur a bod yn barod i fynd heb gwsg. Yn meddu ar sgiliau i allu negodi gyda swyddogion Tsieinïaidd dros nos, a gweithio ar draws parthau amser lluosog. Yn barod i wneud penderfyniadau sydyn sy’n ymwneud â miliynau o bunnoedd, gan wybod bod cenedl yn dibynnu arnoch.” MI6? Un o weinidogion y llywodraeth? Gwerthwr arfau? Gamblwr? Pennaeth Caffael yn BIP Caerdydd a’r Fro?

Claire Salisbury yw ein Pennaeth Caffael a Chyfarwyddwr Cynorthwyol Partneriaeth Cydwasanaethau GIG Cymru (NWSSP) Ar ddechrau’r pandemig COVID-19, gwahoddwyd Claire i gyfarfod cynllunio ar nos Wener. Cynhaliwyd y cyfarfod y diwrnod canlynol lle cafodd wybod bod angen i ni adeiladu ysbyty â 2000 o welyau o fewn dim ond pedair wythnos. Erbyn y dydd Sul roedd wedi paratoi archeb gwerth £8m, fel bod yr holl offer a chyflenwadau a oedd yn ofynnol i agor Ysbyty Calon y Ddraig ar eu ffordd i Gaerdydd erbyn y dydd Llun.

Sawl wythnos yn ddiweddarach, roedd Claire yn negodi gyda swyddogion Tsieinïaidd drwy asiant yn ystod oriau mân y bore. Dyrannwyd slot gweithgynhyrchu iddi a gwyddai fod yn rhaid iddi wneud penderfyniad o fewn awr os oedd am sicrhau cyflenwadau critigol fel PPE ar gyfer Cymru. Roedd gennym gyflenwad dau fis o fasgiau FFP3 a byddai ein masgiau R Math 2 yn dod i ben o fewn wythnosau. A hithau’n wynebu diffyg sylweddol mewn stoc, manteisiodd Claire ar ei rwydwaith a threfnodd bod ei thîm yn gweithio rota 24/7. Ar ei rhestr siopa roedd yr eitemau canlynol; 65 miliwn o fasgiau gwrth-hylif ar gyfer y pedair cenedl, ac 189 miliwn pellach ar gyfer Cymru am £59m, 3.8 miliwn o fasgiau FFP3 am £20.1m. Aeth hyn ymlaen am sawl wythnos ac erbyn hynny roedd Claire wedi prynu 470 miliwn o fenig gan ddau gyflenwr yn y dwyrain pell am £48.2m.

Gwnaeth y diwydrwydd dyladwy y gwnaeth ei thîm ei gymhwyso at y darpar gyflenwyr hyn ddatgelu bod y cadwyni cyflenwi byd-eang yn ddarniog iawn. Roedd y farchnad yn llawn tystysgrifau twyllodrus ac roedd y galw helaeth yn fyd-eang yn golygu ei bod hi’n anodd iawn cynnal dulliau cyfathrebu o ganlyniad i’r pwysau sylweddol. Yn y cyd-destun hwn, Claire a’i thîm oedd yn gyfrifol am yr her o sicrhau PPE diogel ac o ansawdd uchel am bris teg ar gyfer GIG Cymru a’r sector Gofal Cymdeithasol. Os ydych chi’n meddwl bod caffael yn swyddogaeth swyddfa gefn sy’n ymwneud yn fras â phrynu pethau, rydych yn gwbl anghywir.

Roeddwn yn ffodus iawn i allu denu sylw Claire yr wythnos hon oddi ar restr o dasgau a oedd yn llawer pwysicach na siarad â fi. Mae hyn yn dangos cyfaredd ac effeithlonrwydd Claire wrth gyflawni ei gwaith. Pan fydd yn dweud, “Pobl yw ein cryfder mwyaf”, mae’n ei olygu. Gwnaeth ei thîm ennill Tîm HCSA y Flwyddyn yng Ngwobrau GO Cymru y llynedd a chafodd Claire ei chanmol yn uchel, gan ennill Arweinydd y Flwyddyn. Yn anarferol o bosibl, mae’r gyfaredd hon i’w gweld ochr yn ochr â ffocws a threm sy’n erfyn arnoch i gyfleu eich neges. Mae Claire yn priodoli hyn i fod yn briod â chyfrifydd y mae ei agwedd fusnes at ddatrys problemau wedi bod o gymorth mawr i Claire yn ei gwaith.

Wrth wrando ar stori Claire, mae dwy thema sy’n amlwg yn dylanwadu’n fawr ar ei gwaith: yr ymdeimlad o berthyn, sy’n dod o gydberthnasau cadarn a pharhaus gyda’i chymuned leol, ond hefyd gyda chydweithwyr a chyflenwyr; a gwerth prentisiaeth hir lle daeth i gysylltiad â dulliau arwain gwahanol, a manteisio ar y cyfle i ddatblygu ei dull ei hun o arwain.

Cafodd ei geni yng Nghaerdydd gan breswylio wedi hynny yn y Barri a Phenarth, felly mae ganddi gyswllt cadarn â’i chymuned leol, ac ymdeimlad o berthyn. Mae wedi dysgu i fod â diddordeb yn y ffordd y caiff cleifion eu rheoli yn y gymuned, ac mae’n priodoli hyn i brofiad ei thad. Roedd angen trawsblaniad yr afu ar ei thad, ond gwnaeth ei gorff wrthod afu’r rhoddwr. Er gwaethaf y ffaith iddo gael prognosis o dri mis yn unig, mae wedi dangos dewrder diwyro yn y blynyddoedd sydd wedi dilyn, ac mae’n parhau i fod yn ysbrydoliaeth i Claire, ynghyd â’i mam sy’n gweithio yn y maes gofal cymdeithasol.

Mae Claire wedi cyflawni prentisiaeth hir, ac mae wedi elwa ar weithio o dan sawl arweinydd effeithiol. A hithau wedi ymuno ag Awdurdod Gwasanaeth Cyffredin Cymru (WCSA) yn 1994, mae wedi bod yn rhan o’r broses o’i ganoli, a’i ddatganoli o dan John Redwood, ac yn fwy diweddar, ei ail-ganoli o dan lywodraeth ddatganoledig yn fodel mwy hybrid. Roedd ei swydd gyntaf ar ôl gadael yr ysgol yn 17 oed yn yr adran ‘Personél’ yn Nhŷ Crucywel, sydd wedi’i leoli y tu ôl i’r Senedd erbyn hyn. Ni wyddai beth oedd ystyr ‘Caffael’ ond roedd yn ffodus i gael ei mentora gan arweinwyr cryf fel Larry Peterson. Mae Claire yn cofio nad oedd Larry byth ofn rhoi cynnig ar rywbeth gwahanol. Gwnaeth arloesi yn y cysyniad o gynnal ‘adolygiadau at wraidd y mater’ a ‘rheoli gwariant’ a dysgodd Claire sut i ddefnyddio gwasanaethau ac offer i gefnogi clinigwyr ar y rheng flaen. Cyflwynwyd cyfle sylweddol i Claire pan ofynnodd Larry iddi reoli’r broses o gyflwyno gwasanaethau uwchsain, y cyntaf o’u math yn Ewrop. “Roedd yn disgwyl i ni fod yn ymwybodol o’n meysydd busnes a phrofi’r realiti ar y rheng flaen. Roedd yn hyrwyddo talent a bob amser yn cadw llygad ar y gorwel.”

A hithau bellach yn ei 26ain blwyddyn yn gweithio o fewn y gwasanaethau caffael, mae gan Claire syniad cadarn iawn o’r hyn sydd ei angen i gefnogi ein clinigwyr i ddarparu’r gofal iechyd gorau posibl i’n cleifion. . Er ei bod wedi’i hyfforddi i sicrhau’r pris gorau posibl yn seiliedig ar faint neu swm, mae wedi dysgu nad yw’r dull hwn bob amser yn golygu’r gwerth gorau o reidrwydd. Mae wedi dysgu pa mor bwysig yw gwrando ar glinigwyr er mwyn gallu ysgrifennu’r math o fanylebau manwl a realistig sy’n denu’r cyflenwyr gorau. Mae ei phartneriaethau â chyflenwyr yn holl bwysig yn ei barn hi. Rydym yn gwneud hyn gyda’n gilydd. Rydym yma i wneud gwahaniaeth.” Mae’n rhoi’r enghraifft o fodel rhannu enillion o fewn gwasanaethau a reolir, lle mae cyflenwyr yn helpu i rannu’r risgiau a’r enillion sy’n deillio o gydweithio mewn partneriaeth. Ar gyfer gwasanaethau fel biocemeg, hematoleg neu radioleg, gallent gyfrannu defnyddiau traul, offer, a gwaith cynnal a chadw yn gyfnewid am ffi benodol. Mae eu ffi yn cynyddu yn unol â chynnydd mewn swm neu berfformiad. Mae eu ffi yn cynyddu yn unol â chynnydd mewn swm neu berfformiad.

Mae’r mewnwelediadau y mae Claire wedi’u cael o’u blynyddoedd o wasanaeth yn cael eu hadlewyrchu ym Mhapur Gwyrdd y Llywodraeth ‘Trawsnewid Caffael Cyhoeddus’ (2020). Mae’r DU yn gwario £290 biliwn ar gaffael cyhoeddus y flwyddyn. Mae Claire o’r farn y gallai’r gwariant hwn ysgogi adferiad pe cyflwynwyd contractau cyhoeddus i fusnesau bach a mentrau cymdeithasol, er mwyn iddynt arloesi wrth ddarparu gwasanaethau cyhoeddus. Caiff caffael yn seiliedig ar werthoedd ei briodoli i ddefnyddio diwydiant a chyflenwyr i’n helpu mewn ffyrdd sy’n mynd ymhell y tu hwnt i fusnes fel arfer. Mae’n seiliedig ar y syniad ein bod yn caffael canlyniad yn hytrach na chynnyrch neu wasanaeth ynddo’i hun. Mae hyn yn gwbl amlwg yn yr her i ddod yn niwtral o ran carbon erbyn 2030. Mae cyfleoedd yma i symud tuag at gostau oes gyfan am gynnyrch a symud i ffwrdd oddi wrth ddefnydd untro. Mae dulliau arloesi o ran deunyddiau, gwaith cynnal a chadw, defnydd clinigol, ailgylchu a gwaredu, a chadwyni cyflenwi, yn cynnig model o’r crud i’r bedd a allai helpu i leihau ein hôl-troed carbon, ond hefyd atgyfnerthu’r ‘bunt Gymreig’.

“Ni allwn wneud hyn ar ein pennau ein hunain,” meddai Claire cyn manylu ar restr o ddulliau arloesi cyffrous i esbonio ei phwynt. Mae’n cyfeirio at waith symbylu’r nerf sacrol (SNS) sy’n cael ei ddefnyddio gan lawfeddyg ymgynghorol y colon a’r rhefr, Julie Cornish, i fynd i’r afael ag anymataliaeth ysgarthol; y gwaith geneteg feddygol sy’n osgoi niwed systemig a achosir gan gyffur fel Doxitaxol gan ffafrio triniaeth strata mewn panel; a’r gwaith sy’n cael ei arloesi gan ein harweinydd arennol clinigol, Gareth Roberts, i greu ffistwlâu ar gyfer dialysis fel achos dydd, yn hytrach na gorfod mynd i’r theatr. Yng nghanol yr holl ddulliau arloesi cyffrous hyn saif tîm caffael Claire, sy’n ymdrechu’n galed i feithrin cydberthnasau â chyflenwyr a chlinigwyr fel ei gilydd, gan fireinio eu prosesau’n ddiwyd er mwyn i’n gwariant allu trawsnewid ein gwasanaethau er budd ein cleifion, ein clinigwyr a’n cymunedau. Mae Claire wedi cael ei gwahodd i fynd i Gastell Windsor ym mis Chwefror i gasglu’r MBE a ddyfarnwyd iddi’r llynedd. Gyda’r gwyleidd-dra sy’n nodweddiadol ohoni, mae’n canmol ei thîm a’i theulu, y byddai’r gorchestion a ddisgrifir uchod wedi bod yn amhosibl heb eu cymorth hwy.