“Beth yw ffordd Caerdydd a’r Fro?”
Er mwyn i systemau, fel ein rhai ni, ffynnu yng nghanol ansicrwydd a chymhlethdodau’r problemau sy’n ein hwynebu yn yr 21ain ganrif, mae angen i ni ddysgu sut i addasu mewn ffyrdd a fydd yn teimlo’n anghyfarwydd ac yn ddryslyd. Mae hyn yn amlygu cyfyngiadau ein modelau gweithredol a meddwl cyfredol ac yn galw arnom i ystyried y berthynas rhwng arloesi, gwella, ac arwain.
Mae systemau sydd â phrosesau rheoli sy’n canolbwyntio ar wella effeithlonrwydd a lleihau gwastraff yn aml yn cynnal sefydlogrwydd ar draul ystwythder. Mae rhaniad angenrheidiol y gwaith llafur i unedau hyd yn oed mwy arbenigol, a phob un â’i ddiwylliant ei hun, yn gofyn am strwythur llywodraeth cadarn o’r brig i’r bôn, i gynnal undod o fewn system mor amrywiol. Yn y cyd-destun hwn, mae gwerth gwella ansawdd yn gymesur â gwerth y system (seilo neu lwybr) yn ei chyfanrwydd. Hynny yw, prin fod gwella ansawdd system balledig (seilo neu lwybr) yn cael ei ystyried yn effeithlon.
Mae system sy’n gwerthfawrogi ei haelodau yn gymesur â’u rôl yn yr hierarchaeth yn system lle caiff uchelgais unigolyn ei gyfyngu gan gwmpas ei rôl. Gallai hyn arwain at well effeithlonrwydd mewn system lle caiff syniad mawr ei ledaenu o’r brig ac mae’r math yma o gynhyrchu yn hynod arbenigol. Ond mewn gweithle deinamig, lle mae disgwyl i’r rhai sy’n gwneud penderfyniadau gadw i fyny â’r cynnydd sylweddol mewn gwybodaeth a gofal am bobl sy’n cyflwyno ystod gynyddol o broblemau, ni ellir gorbwysleisio gwerth menter a thosturi unigolyn.
Mae’r cwestiwn sy’n codi yn ymwneud â sut y mae system yn meithrin diwylliant ymhlith ei weithlu lle caiff statws, gwybodaeth, sgil neu brofiad unigolion eu gweld nid fel ffiniau i’w hatgyfnerthu, ond fel arian cyfred i’w fasnachu wrth fynd ar drywydd arloesi unigol a ffynnu cymunedol. Dyma’r cwestiwn a osodwyd ar ddiwedd y ddau bapur yma hefyd, a ysgrifennwyd gan Kings Fund: “Beth yw ffordd Caerdydd a’r Fro?”
Mae The Kings Fund wedi cynhyrchu dau bapur sy’n dadansoddi’r gwaith arloesi a gwella, a’r dull o arwain yng Nghaerdydd a’r Fro. Mae’r awdur, Ben Collins, yn defnyddio cyfweliadau ag 20 arweinydd ar draws y system iechyd a gofal, gan gynnwys arweinwyr gweithredol ac anweithredol yn y Bwrdd Iechyd, uwch-reolwyr a chlinigwyr, staff rheng flaen sy’n darparu gwasanaethau a staff sy’n darparu gwasanaethau cymorth. Bu hefyd yn siarad â phartneriaid y tu allan i’r system iechyd, gan gynnwys gwasanaethau cyhoeddus eraill, y sector gwirfoddol, cynghorwyr, contractwyr a chynrychiolwyr cleifion.
Mae’r ddau bapur yn mapio’r cynnydd dramatig y mae Caerdydd a’r Fro wedi’i gyflawni ers i’r Bwrdd Iechyd gyhoeddi ei strategaeth ar gyfer trawsnewid gofal, Llunio ein Llesiant i’r Dyfodol, yn 2015. Maent yn amlygu’r sylfeini sydd wedi’u hadeiladu dros y chwe blynedd diwethaf sydd wedi helpu systemau iechyd eraill sy’n rhagori mewn gwledydd datblygedig i wella canlyniadau ar gyfer eu poblogaethau. Ymddengys bod y buddsoddiadau hynny eisoes yn dod ag enillion. Yn 2015, roedd gan Gaerdydd a’r Fro dros 4,000 o gleifion yn aros mwy na 36 wythnos am driniaeth ar ôl atgyfeiriad gan feddyg ymgynghorol. Erbyn dechrau pandemig COVID-19 ar ddechrau 2020, dim ond 300 o gleifion oedd ar y rhestr aros. Yn ogystal, yn 2015, roedd mewn diffyg blynyddol o £42 miliwn ond erbyn 2019, roedd wedi sicrhau cydbwysedd ariannol.
O gofio ein bod ni chwe blynedd mewn i gynllun deng mlynedd, mae Ben Collins yn archwilio pa gynnydd rydym wedi’i wneud ac yn nodi ffactorau amrywiol sydd wedi galluogi ein system gymhleth i fynd ar drywydd arloesi a gwella. Ymhlith y rhain mae’r ymgysylltu sylweddol o ran arwain a’r buddsoddiad mewn dulliau systematig o wella; agwedd a dull gweithredu uwch-arweinwyr; diwylliant ehangach y system; graddfa cysylltedd o fewn y system a chyda phartneriaid allanol; a’r adnoddau cyffyrddadwy ac anghyffyrddadwy y gall y system eu harfer i gefnogi arloesedd.
Ymddengys yn amlwg, o bosibl, y dylai uwch-arweinwyr gofal iechyd fod yn gyfrifol am y rolau a amlinellir yma. Fodd bynnag, mae ymchwil rhyngwladol wedi amlygu nad felly y mae hi’n systematig ac mae’n gyffredin i fyrddau dreulio prin dim amser yn trafod arloesi neu wella sy’n canolbwyntio ar y claf, gan eu bod yn hytrach yn canolbwyntio ar heriau gweithredu, targedau perfformiad a phryderon ariannol brys. Mae Ben Collins yn disgrifio’r hyn a ymddengys i fod yn chwyldro yn ffordd uwch-arweinwyr yng Nghaerdydd a’r Fro o feddwl am bwysigrwydd arloesi fel datrysiad i’r heriau gweithredol ac ariannol sy’n wynebu’r system iechyd, yn debyg i’r ailfeddwl a ddigwyddodd yn Canterbury, Seland Newydd a Jönköping, Sweden yn y 2000au. Ond nid yw’n gyd-ddigwyddiad, yn 2018, bod y Bwrdd Iechyd wedi cwblhau diagnosteg o arddulliau arwain, hinsawdd a diwylliant, a amlygodd ddulliau o arwain cyfarwyddiadol, yn gosod cyflymder yn ogystal â meicro-ddiwylliannau gwahanol. Mae hyn wedi arwain at waith i helpu arweinwyr fabwysiadu set ehangach o arddulliau, gyda rhagor o ganolbwyntio ar hyfforddi, mentora a mathau eraill o alluogi arweinyddiaeth.
