![\"\"](\"https:\/\/dragonsheart.org\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/charlotte-1024x576.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nDechreuodd y daith pan gymerodd yr Ymgynghorydd Anaesthetig, Dr Charlotte Oliver, a’i th\u00eem ran yn Academi ‘Spread & Scale’ Sefydliad Dragon’s Heart yn 2021. Eu ffocws gwreiddiol oedd lleihau allyriadau o systemau dosbarthu ocsid nitraidd (nitrous oxide) a oedd yn gollwng ar draws ystad GIG Cymru. Ar \u00f4l cwblhau’r gwaith hwnnw’n llwyddiannus, helpodd pwyslais yr Academi ar ddeall y broblem sylfaenol y t\u00eem i nodi her newydd: lleihau’r ocsid nitraidd sy’n cael ei ryddhau i’r atmosffer o Entonox a ddefnyddir mewn wardiau geni.<\/p>\n\n\n\n
Mae Entonox \u2013 y cymysgedd o ocsid nitraidd ac ocsigen, a elwir yn gyffredin yn ‘nwy ac aer’ \u2013 yn ffynhonnell hanfodol o liniaru poen yn ystod esgor, ond mae hefyd yn nwy t\u0177 gwydr cryf pan gaiff ei ryddhau i’r atmosffer.<\/p>\n\n\n\n
Er mwyn mynd i’r afael \u00e2’r her newydd hon, cysylltodd y t\u00eem \u00e2 Contracts for Innovation Cymru, sef rhaglen arloesi Llywodraeth Cymru sy’n cael ei gyrru gan heriau. Lansiwyd her arloesi agored i nodi a datblygu datrysiad, ac yn y pen draw, dyfarnwyd contract i’r cwmni E-Breathe, sydd wedi’i leoli yng Ngogledd Iwerddon, i ddylunio, datblygu a phrofi’r dechnoleg.<\/p>\n\n\n\n Y canlyniad oedd N2O Clear \u2013 system arloesol sy’n dadelfennu ocsid nitraidd yn nitrogen ac ocsigen diniwed ar \u00f4l ei ddefnyddio, gan leihau allyriadau rhwng 95% a 99% heb newid y rhyddhad rhag poen na’r gofal y mae menywod yn ei dderbyn yn ystod esgor.<\/p>\n\n\n\n Dywedodd Dr Charlotte Oliver:<\/p>\n\n\n\n Roedd yr Academi ‘Spread & Scale’ yn drawsnewidiol i ni. Cyn cymryd rhan, roedd y dasg o weithredu newid mor sylweddol yn teimlo’n frawychus. Rhoddodd yr Academi yr hyder a’r offer ymarferol angenrheidiol i ni er mwyn gwireddu ein gweledigaeth. Dechreuon ni gyda’r syniad o gau’r hen systemau dosbarthu nwy (manifolds) oedd yn gollwng, ond dysgodd yr Academi i ni ganolbwyntio mwy ar y broblem nag ar yr ateb roeddem wedi’i gynnig; felly, mynd i’r afael \u00e2’r gwastraff o Entonox oedd y cam naturiol nesaf i ni.<\/em><\/p>\n\n\n\n Ychwanegodd Dr Oliver: “Pan wnaethom gamu i mewn i’r Spread and Scale Academy am y tro cyntaf, ni allai neb ohonom fod wedi dychmygu y byddem yn cyrraedd y pwynt hwn. Daethom i mewn gyda’r gobaith o leihau gwastraff yn ein wardiau geni ein hunain, ac mae’r dechnoleg a ddatblygodd o’r gwaith hwnnw bellach yn mynd i ysbytai ledled y DU ac Iwerddon. Mae gweld y prosiect yn cyrraedd y raddfa hon yn brofiad sy’n gwneud i un deimlo’n wirioneddol ostyngedig; mae’n brawf o’r hyn y gall t\u00eem ei gyflawni pan roddir yr hyder a’r offer iddo feddwl ar raddfa fwy.”<\/p>\n\n\n\n Yn dilyn profion llwyddiannus yn yr Uned Famolaeth yn Ysbyty Prifysgol Cymru, mae’r dechnoleg wedi parhau i ennill momentwm. Mae Llywodraeth Cymru wedi sicrhau cyllid i ddarparu unedau i bob bwrdd iechyd yng Nghymru, tra bod unedau hefyd wedi’u cyflwyno mewn safleoedd sy’n perthyn i NHS Lothian a’r GIG yn Lloegr, yn Hull a Walsall. Mae’r diddordeb wedi ymestyn yn rhyngwladol, gyda nifer o unedau wedi’u hanfon i’r Almaen a thrafodaethau ar y gweill gyda sefydliadau yng Ngogledd Iwerddon a Gweriniaeth Iwerddon.<\/p>\n\n\n\n Ers hynny, mae E-Breathe wedi derbyn Gwobr Green Horizons INVENT 2024 ac wedi cyrraedd y rhestr fer ar gyfer Gwobr Cynaliadwyedd y GIG yn 2025.<\/p>\n\n\n\n Mae’r cytundeb masnachol gyda BOC yn nodi cam nesaf taith yr arloesedd. Fel cyflenwr mwyaf y DU o nwyon meddygol \u2013 ac yn rhan o Linde, y cwmni nwyon diwydiannol a pheirianneg mwyaf yn y byd \u2013 bydd rhwydwaith dosbarthu BOC yn galluogi’r dechnoleg i gyrraedd ysbytai ledled y DU ac Iwerddon. Bydd hyn yn helpu sefydliadau’r GIG i leihau allyriadau carbon, tra’n parhau i ddarparu gofal mamolaeth o ansawdd uchel.<\/p>\n\n\n\n Dywedodd Mabon ap Gwynfor, Gweinidog y Cabinet dros Iechyd a Gofal:<\/p>\n\n\n\n Mae datrysiad E-Breathe yn enghraifft gymhellol o’r hyn y mae ein rhaglen Arloesi, Technoleg a Phartneriaethau (ITP) yn bodoli i’w gyflawni.<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201cNid oedd ateb ar y farchnad ar gael yn rhwydd ar gyfer y niwed amgylcheddol a achosir gan Entonox sy\u2019n cael ei anadlu allan yn ein hunedau mamolaeth. Gyda chefnogaeth ein partneriaid cyflawni \u2013 a ariennir gan yr ITP \u2013 yn ogystal \u00e2\u2019r \u2018Spread and Scale Academy\u2019 (sy\u2019n rhan o\u2019r Intensive Learning Academy) a \u2018Contracts for Innovation Cymru\u2019, cafodd technoleg E-breathe ei dylunio, ei phrofi\u2019n drylwyr a\u2019i datblygu ar raddfa fwy yn llwyddiannus, er mwyn diwallu angen gwirioneddol nad oedd wedi\u2019i ddiwallu yn ein system iechyd.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n \u201cMae\u2019r ffaith bod yr arloesedd hwn bellach wedi cyrraedd ysbytai ledled y DU ac Iwerddon yn dyst i\u2019r hyn y gellir ei gyflawni pan fydd Llywodraeth Cymru, y GIG a\u2019r diwydiant yn cydweithio, gyda\u2019r gefnogaeth gywir ar eu cefn.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n Dywedodd Faye Williams, Rheolwr Prosiect yn Contracts for Innovation Cymru:<\/p>\n\n\n\n Mae’r prosiect hwn yn dangos gwerth dod ag arbenigeddau gwahanol ynghyd ar wahanol gamau o’r daith arloesi. Helpodd yr ‘Spread & Scale Academy’ Charlotte a’i th\u00eem i ddatblygu a mireinio’r her, tra darparasom ni’r llwybr arloesi sy’n cael ei arwain gan heriau, er mwyn nodi, datblygu a phrofi datrysiad, cyn cefnogi ei ddatblygiad ymhellach tuag at fasnacheiddio.<\/em><\/p>\n\n\n\n Mae’n wych gweld syniad, a darddodd o her glinigol ar y rheng flaen, yn datblygu i fod yn gynnyrch sydd ar gael yn fasnachol, gyda’r potensial i fod o fudd i wasanaethau mamolaeth ledled y DU a thu hwnt. Mae’n enghraifft wych o sut y gall cydweithio ar draws ecosystem arloesi Cymru helpu i droi syniadau uchelgeisiol yn atebion ymarferol.<\/em><\/p>\n\n\n\n Dywedodd David McLaughlin, Prif Weithredwr E-Breathe:<\/p>\n\n\n\n \u201cRoedd y gefnogaeth a gafwyd gan y t\u00eem Cymreig o\u2019r radd flaenaf. Roedd hyn yn cynnwys nodi ac egluro\u2019r broblem, beirniadu dyluniad y cynnyrch, profi ar y safle, a darparu cefnogaeth ac anogaeth barhaus. Rydym wrth ein bodd bod rhywbeth a oedd unwaith yn syniad yn awr yn gynnyrch corfforol sydd ar gael ledled y DU a thu hwnt, gan helpu i fynd i\u2019r afael ag effaith ocsid nitraidd ar yr hinsawdd \u2013 yn syml, ni fyddai\u2019n bodoli heb fentrau fel hon.\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mae arloesedd, a ddatblygwyd i fynd i’r afael ag allyriadau ocsid nitraidd o wasanaethau mamolaeth, ar fin cyrraedd ysbytai ledled y DU ac Iwerddon yn dilyn cytundeb masnachol rhwng y…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":5639,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":true,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[138,16],"tags":[],"class_list":["post-5641","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lledaeniad-a-graddfa-effaith","category-uncategorized-cy"],"yoast_head":"\n![\"\"](\"https:\/\/dragonsheart.org\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/e-breathe-1024x576.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n