Ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a’r Fro, mae t\u00eem o glinigwyr a phobl \u00e2 phrofiad bywydol yn trawsnewid y ffordd rydym yn cefnogi pobl sy’n gwella o gaethiwed i opioidau. Mae Gwasanaeth Cymorth Seicolegol Buvidal (BPSS), a ddatblygwyd gan y Seiciatrydd Ymgynghorol Dr Jan Melichar a’r Seicolegydd Clinigol Dr Lucie James, yn cyfuno effeithiau sefydlogi therapi amnewid opioidau hir-weithredol \u00e2 gofal seicolegol sy’n seiliedig ar drawma.<\/p>\n\n\n\n
Model Newydd ar gyfer Adferiad<\/p>\n\n\n\n
Mae Buvidal, meddyginiaeth chwistrelladwy fisol ar gyfer dibyniaeth ar opiadau, yn cynnig sefydlogrwydd corfforol a seicolegol i unigolion, gan greu lle ar gyfer adferiad dyfnach. Gan gydnabod nad yw meddyginiaeth yn unig yn ddigon, cr\u00ebwyd y BPSS i ddarparu therapi cofleidiol i’r rhai sydd ar Buvidal, gan eu helpu i brosesu trawma, ailadeiladu perthnasoedd ac ailgysylltu \u00e2’u bywydau. Mae’r gwasanaeth yn cynnig hyd at 32 o sesiynau therapi estynedig ac yn gweithredu gyda pholisi presenoldeb hyblyg, gan ddeall bod bywyd go iawn yn anrhagweladwy ac anaml y bydd adferiad yn llinol.<\/p>\n\n\n\n
Dywedodd un cleient yn gryf:<\/p>\n\n\n\n
\u201cRydw i wedi newid yn wirioneddol ar lefel sylfaenol. Fel rydw i\u2019n rhydd, rydw i\u2019n rhydd. Rydw i\u2019n rhydd i reoli fy hun a\u2019m emosiynau a\u2019m gweithredoedd. Rydw i wedi cael fy rhyddid yn \u00f4l. Dydw i ddim yn garcharor yn fy nghorff fy hun mwyach.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Graddio’r Hyn sy’n Gweithio<\/p>\n\n\n\n
Yn 2023, daeth y t\u00eem \u00e2’r BPSS i’r Academi Lledaenu a Graddfa: rhaglen ddwys tair diwrnod a gynhelir gan Sefydliad Calon y Ddraig i gefnogi timau \u00e2 syniadau beiddgar, profedig i gynyddu eu heffaith. Yno, buont yn gweithio ochr yn ochr \u00e2 chyfoedion o bob cwr o GIG Cymru a thu hwnt, gan archwilio sut i egluro eu pwrpas, cyfleu eu heffaith, a lledaenu eu dull ar draws y system.<\/p>\n\n\n\n
\u201cRoedd yr Academi Lledaeniad a Graddfa yn amhrisiadwy,\u201d meddai Dr Lucie James. \u201cFe helpodd ni i ddod \u00e2\u2019n syniadau at ei gilydd a meddwl yn strategol am ble roedden ni eisiau mynd. Ers hynny, rydym wedi meithrin perthnasoedd newydd gyda\u2019r timau Llunio Newid a Gwerth mewn Iechyd, ac mae diddordeb yn y model yn tyfu ledled Cymru.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Effaith Diriaethol<\/p>\n\n\n\n
Mae’r canlyniadau’n siarad drostynt eu hunain. Dangosodd gwerthusiad diweddar fod 75% o unigolion a ddechreuodd driniaeth gyda’r BPSS wedi parhau i ymgysylltu, a bod 50% o’r rhai a gwblhaodd yr haen gyntaf o therapi yn teimlo’n barod i fynd i’r afael \u00e2’u hiechyd meddwl a’u trawma. Mae cleientiaid wedi nodi gostyngiadau mewn trallod seicolegol a gwelliannau yn ansawdd bywyd, ailgysylltu \u00e2 theulu, dod o hyd i dai sefydlog, a symud i wirfoddoli neu waith \u00e2 th\u00e2l.<\/p>\n\n\n\n
Mae’r effaith yn ymestyn y tu hwnt i adferiad unigol. Yn y gr\u0175p cyntaf o 20 o gleientiaid BPSS, gostyngodd nifer y dyddiau gwely iechyd meddwl mewnol o 40 yn y chwe mis cyn dechrau triniaeth i ddim yn y chwech i ddeuddeg mis canlynol.<\/p>\n\n\n\n
Nawr, mae 67 o gleientiaid yn defnyddio’r gwasanaeth hwn ac mae hyn yn cyfateb i ostyngiad o 137 o Ddiwrnodau Gwely Iechyd Meddwl, sy’n cynrychioli gostyngiad cost o dros \u00a370,000.<\/p>\n\n\n\n
Dywedodd Joe Brown, Partner Busnes Gwerth mewn Iechyd BIP Caerdydd a’r Fro, “Am bob 100 o gleientiaid BPSS, byddem yn disgwyl gostyngiad o 205 diwrnod yn nifer y dyddiau gwely iechyd meddwl cleifion mewnol. Gan ddefnyddio Costio Lefel y Claf, byddai hyn yn cyfateb i arbediad cost cyfle o \u00a3105,000. Felly, am bob 100 o gleientiaid a welir o dan BPSS, byddem yn disgwyl arbediad cost cyfle o \u00a3105,000.”<\/p>\n\n\n\n
Mae hyn nid yn unig yn adlewyrchu trawsnewidiad personol dwys ond hefyd yn arbediad effeithlonrwydd sylweddol i GIG Cymru. Mae llawer o unigolion hefyd wedi ail-ymgysylltu \u00e2’u hiechyd corfforol, gan gynnwys mynychu apwyntiadau a ohiriwyd ers amser maith a thriniaeth ar gyfer cyflyrau difrifol fel canser.<\/p>\n\n\n\n
Edrych Ymlaen<\/p>\n\n\n\n
Dechreuodd y BPSS fel cynllun peilot dwy flynedd ac mae bellach wedi sicrhau blwyddyn arall o gyllid gan Lywodraeth Cymru, gyda chefnogaeth gref gan Fwrdd Clinigol Iechyd Meddwl Caerdydd a’r Fro a’r Bwrdd Cynllunio Ardal. Mae’r t\u00eem wedi ymrwymo i weithio gyda phartneriaid ledled Cymru i gefnogi mabwysiadu modelau tebyg mewn ardaloedd eraill.<\/p>\n\n\n\n
Mae eu huchelgais yn glir: ymgorffori cefnogaeth seicolegol sy’n seiliedig ar drawma fel rhan safonol o wasanaethau triniaeth opioidau ledled y wlad.<\/p>\n\n\n\n
Dywedodd Huw Griffiths, Pennaeth Sefydliad Calon y Ddraig, \u201cMae Buvidal yn darparu sefydlogrwydd. Mae\u2019r BPSS yn darparu gobaith. Gyda\u2019i gilydd, maent yn cynnig llwybr at iach\u00e2d i bobl sy\u2019n llywio tirwedd gymhleth caethiwed a thrawma. Gyda chefnogaeth Academi Lledaenu a Graddio, nid yn unig y mae\u2019r t\u00eem hwn yn newid bywydau, maent yn helpu i newid y system.\u201d<\/p>\n\n\n\n