Mae bwyd yn gysylltiedig \u00e2 chroestoriad o lawer o faterion gwahanol, o newid yn yr hinsawdd ac iechyd planedol, i iechyd y cyhoedd a salwch sy\u2019n ymwneud \u00e2 deiet. Mae potensial enfawr felly i\u2019n dewisiadau bwyd gael effaith bositif ar ein hamgylchedd yn ogystal ag ar ein hiechyd a\u2019n costau gofal iechyd.<\/p>\n
Er mwyn ceisio manteisio ar y potensial hwn, gwnaethom ddechrau taith Bwyd y Fro yn 2016. Mae Bwyd y Fro yn ymyrraeth iechyd y cyhoedd ar ffurf partneriaeth rhwng nifer o sefydliadau, dan arweiniad y T\u00eem Iechyd y Cyhoedd Lleol ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a\u2019r Fro. Wedi\u2019i sefydlu fel rhan o genhadaeth y Bwrdd Iechyd i \u201cgadw pobl yn iach\u201d, gwnaeth Bwyd y Fro fynd ati\u2019n gyntaf i geisio deall dewisiadau bwyd ar draws y Fro.<\/p>\n
Pam ydych chi\u2019n bwyta\u2019r hyn rydych chi\u2019n ei fwyta? Mae\u2019r ateb i\u2019r cwestiwn hwnnw yn seiliedig ar y dewisiadau bwyd a wnewch. Yn syml, mae\u2019r term dewis bwyd yn cyfeirio at sut mae pobl yn penderfynu ar yr hyn maent am ei brynu a\u2019i fwyta. Fodd bynnag, mae system gymhleth o ffactorau rhyngddibynnol sy\u2019n effeithio ar y dewisiadau hyn sy\u2019n amrywio\u2019n sylweddol o berson i berson.<\/p>\n
Gallent ddibynnu ar ddiwylliant, treftadaeth a magwraeth; gallent ddibynnu ar ffactorau megis gwybodaeth am alergenau, marchnata, neu o ble y daeth y bwyd. Yn aml, bydd dewisiadau bwyd hefyd yn dibynnu ar gost a nifer o ffactorau personol eraill fel arferion prynu, yr amser mae\u2019n ei gymryd i\u2019w baratoi, neu ein hwyl pan fyddwn yn ei brynu. Yn ogystal \u00e2 materion mwy logistaidd megis pa fwyd sydd ar gael yn ffisegol yn lleol a\u2019r offer a\u2019r sgiliau a allai fod gennym i\u2019w baratoi.<\/p>\n
I ddatblygu set gadarn o ddata i\u2019n helpu i ddeall arferion bwyta pobl ym Mro Morgannwg yn well, gwnaethom ddewis dull ymchwil arloesol yn seiliedig ar naratif gan ddefnyddio meddalwedd SenseMaker\u00ae i ymchwilio i natur gymhleth ein perthynas \u00e2 bwyd, gan archwilio pwy sy\u2019n achosi newid a sut i weithio gyda hwy.<\/p>\n
Roedd hon yn ffordd gwbl newydd o weithio i ni, ac roedd defnyddio darn newydd o feddalwedd i gefnogi ein harferion ymchwil yn gyffrous iawn. Gan ddefnyddio\u2019r feddalwedd, gallem gasglu straeon a phrofiadau pobl go iawn, a\u2019u dadansoddi mewn ffordd a oedd yn cynhyrchu data ansoddol a meintiol, yn ogystal \u00e2 rhoi cipolwg gwerthfawr ar ddewisiadau bwyd ein poblogaeth.<\/p>\n
Roeddem yn ddiolchgar i gael cymorth cynnar gan Fwrdd Iechyd y Brifysgol, a roddodd lawer o gryfder i\u2019n menter, gan olygu bod y negeseuon craidd a oedd yn ymwneud ag iechyd a maeth yn seiliedig ar ddata cadarn, a thystiolaeth wyddonol. Serch hynny, roeddem yn deall hefyd, er mwyn sicrhau llwyddiant y fenter, ei bod yn bwysig gweithio mewn partneriaeth \u00e2 rhanddeiliaid ar draws y sector preifat, cyhoeddus a\u2019r trydydd sector.<\/p>\n
Gwnaethom gysylltu \u00e2 chynrychiolwyr o\u2019r sectorau hyn, gan gynnwys yr awdurdod lleol, darparwyr tai cymdeithasol, cymdeithasau m\u00e2n-ddeiliaid a busnesau bwyd lleol – i ffurfio gr\u0175p llywio Bwyd y Fro. Roedd hwn yn amser cyffrous i bartneriaeth Bwyd y Fro, gan fod gennym gr\u0175p o unigolion ymroddedig i helpu i gyfeirio a hybu datblygiad menter Bwyd y Fro ym Mro Morgannwg.<\/p>\n
Mae croesi\u2019r ffiniau sefydliadol a sectoraidd hyn wedi bod yn werthfawr iawn. Yn aml, rydym ni yn y maes iechyd yn dueddol o weithio\u2019n unigol neu mewn seilos, gan ysgwyddo\u2019r baich o geisio newid y byd ar ein pennau ein hunain, ond gwnaethom gydnabod yn gynnar bod ein dylanwad ar y rhychwant o ddewisiadau bwyd yn llawer llai sylweddol i lawer o bobl na darpar bartneriaid yn yr awdurdod lleol a\u2019r sectorau preifat.<\/p>\n
Mae gweithio mewn partneriaeth \u00e2\u2019r sector preifat yn aml yn rhywbeth na fydd llawer o staff sy\u2019n gweithio ar brosiectau yn y GIG yn ei ystyried, ac nid oeddem ni\u2019n wahanol yn hynny o beth. Roedd ysgrifennu atynt ar y cychwyn yn brofiad eithaf brawychus, oherwydd na wyddem sut y byddai busnesau\u2019n ymateb i\u2019n cynnig i weithio mewn partneriaeth, neu beth fyddai\u2019n rhaid i ni ei gynnig iddynt o bosibl yn gyfnewid am hynny.<\/p>\n
Fodd bynnag, nid oedd angen i ni boeni o gwbl oherwydd bod ein profiad gyda\u2019n partneriaid yn y sector preifat wedi bod yn hynod gadarnhaol. Mae llawer o fusnesau a sefydliadau wedi bod yn awyddus i wneud newid cymdeithasol cadarnhaol, nid er elw, ond o safbwynt y cyswllt sydd ganddynt \u00e2\u2019u cymunedau, a\u2019u dyhead i roi rhywbeth yn \u00f4l.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mae bwyd yn gysylltiedig \u00e2 chroestoriad o lawer o faterion gwahanol, o newid yn yr hinsawdd ac iechyd planedol, i iechyd y cyhoedd a salwch sy\u2019n ymwneud \u00e2 deiet. Mae…<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":3358,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[67],"tags":[],"class_list":["post-1813","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-views-cy"],"yoast_head":"\n