Cefais y pleser o gael sgwrs gyda\u2019r llawfeddyg offthalmig, Dan Morris, dros egwyl ginio yr wythnos diwethaf. Mae Dan yn llais arweiniol o safbwynt gofal iechyd cynaliadwy ac yn un o\u2019r aelodau a fu\u2019n gyfrifol am sefydlu\u2019r Gweithgor Cynaliadwyedd RCOphth. Rydym yn ffodus o\u2019i gael fel cydweithiwr yma yng Nghaerdydd a Bro Morgannwg, lle mae\u2019n gweithio fel llawfeddyg y llygaid gyda\u2019r t\u00eem gwaelod y benglog, yn ogystal \u00e2 bod yn offthalmolegydd gemau ar gyfer Undeb Rygbi Cymru. Mae Dan yn uchel ei barch am ei agwedd ewythrol tuag at ei gyfoedion, yn enwedig ei feddygon iau, ac israddedigion meddygol, ac mae wedi dod yn ffynhonnell wybodaeth ac arweiniad ar eu cyfer, yn ogystal ag yn oruchwyliwr nifer o brosiectau gofal iechyd cynaliadwy. Ond o dan yr wyneb digyffro a siriol hwn, mae athrylith (yng ngwir ystyr y gair), sydd wedi arwain Dan drwy amrywiaeth o weithgareddau heriol, y mae pob un ohonynt wedi atgyfnerthu ei ymrwymiad i ofalu am y blaned.<\/p>\n
Pan oedd yn 14 mlwydd oed, perswadiodd ei athrawon i gyflwyno sgip ailgylchu papur yn eu hysgol. Ddim yn hir wedi hyn, daeth yn un o aelodau iau Greenpeace, a wnaeth yn fwy nag unrhyw gr\u0175p arall yn y 1990au i godi ymwybyddiaeth y cyhoedd o effaith CFCs, teneuo\u2019r os\u00f4n, a chynhesu byd-eang. Yn ystod ei blentyndod yn Swydd Amwythig, cafodd flas am fynydda a dringo yng Ngogledd Cymru, a threuliodd amser helaeth yn crwydro\u2019r ffyrdd nodweddiadol ar hyd Llwybr Llanberis. Cafodd gwymp difrifol fel myfyriwr yn St Andrews, ond nid effeithiodd hyn ar ei frwdfrydedd dros fynydda, sydd wedi mynd ag ef i rai o\u2019r lleoedd mwyaf prydferth ar y ddaear, ac i\u2019r byd ymchwil a meddygaeth hirdeithiau, y mae bellach yn ei addysgu i\u2019r genhedlaeth nesaf o feddygon ifanc.<\/p>\n
Fodd bynnag, mae rhewlifau y mae Dan wedi\u2019u dringo, sydd wedi cilio ers cyfnod maith, ac mae rhai hyd yn oed wedi diflannu. Mae gweld canlyniadau uniongyrchol newid yn yr hinsawdd mewn lleoedd y bydd llawer ohonom byth yn ymweld \u00e2 hwy, wedi cymell Dan i roi cynaliadwyedd wrth wraidd ei waith fel llawfeddyg. Mae\u2019r cymhelliant hwn wedi\u2019i atgyfnerthu gan ddyhead y bydd ei blant, a phlant y genhedlaeth nesaf, yn etifeddu planed lle gallant barhau i fwynhau\u2019r profiadau harddwch naturiol sydd wedi cynnal Dan.<\/p>\n
Mae\u2019r GIG, sy\u2019n cyfateb i tua 30% o\u2019r sector cyhoeddus yn y DU, yn parhau i fod yn gyfrifol am oddeutu 5% o\u2019r holl allyriadau nwyon t\u0177 gwydr. Cred Dan y dylai gweithwyr gofal iechyd proffesiynol fod yn arwain y ffordd o ran lleihau\u2019r niwed a achosir gan newid yn yr hinsawdd. Ar gyfer ei waith gyda\u2019r T\u00eem Llawfeddygaeth Gynaliadwy yng Nghymru, cafodd ei gynnwys ar y rhestr fer ar gyfer Gwobrau BMJ 2020. Mae hyn yn cynnwys ymchwil a oedd yn amlygu \u00f4l-troed carbon uchel llawfeddygaeth cataract yn y DU, o gymharu \u00e2 lleoliadau eraill \u00e2 lefel is o adnoddau.<\/p>\n
Un o\u2019r rhain yw\u2019r System Gofal Llygaid Aravind yn Ne India, sydd wedi datblygu gwasanaethau cost isel, o ansawdd uchel, sydd ag \u00f4l-troed carbon is. Mae 90 o\u2019u llawdriniaethau yn cyfateb i ddau o\u2019n rhai ni o ran \u00f4l-troed carbon, y maent yn ei gyflawni\u2019n rhannol drwy ailddefnyddio offer, ond hefyd drwy drefnu bod cymaint \u00e2 phedwar claf ym mhob theatr llawdriniaeth ar yr un adeg.<\/p>\n
Er gwaethaf dulliau gwahanol o ymdrin \u00e2 ffactorau fel rheoli heintiau, risg, ymgyfreitha ac ati, mae ffyrdd y gallwn ddatgarboneiddio ein triniaethau cataract hyd yn oed ymhellach. Er enghraifft, gellir rhoi\u2019r gorau i ofal ar \u00f4l llawdriniaeth yn yr ysbyty, gan wybod bod cleifion yn cael y gofal priodol yn eu hapwyntiadau dilynol rheolaidd gyda\u2019u hoptegydd; gellir defnyddio gwisg liain olchadwy yn lle gwisg blastig y gellir ond ei defnyddio unwaith; gallwn ddarparu ar gyfer 10 i 12 o gleifion, yn hytrach na chwech i wyth claf ar restrau cataract.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Cefais y pleser o gael sgwrs gyda\u2019r llawfeddyg offthalmig, Dan Morris, dros egwyl ginio yr wythnos diwethaf. Mae Dan yn llais arweiniol o safbwynt gofal iechyd cynaliadwy ac yn un…<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":3430,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[67],"tags":[],"class_list":["post-1564","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-views-cy"],"yoast_head":"\n