{"id":1523,"date":"2021-06-03T11:35:08","date_gmt":"2021-06-03T11:35:08","guid":{"rendered":"https:\/\/dragonsheart.org\/amarantha-fennell-wells-arweinyddiaeth-glinigol-ar-gyfer-iechyd-planedol\/"},"modified":"2021-06-03T11:35:08","modified_gmt":"2021-06-03T11:35:08","slug":"amarantha-fennell-wells-arweinyddiaeth-glinigol-ar-gyfer-iechyd-planedol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dragonsheart.org\/cy\/amarantha-fennell-wells-arweinyddiaeth-glinigol-ar-gyfer-iechyd-planedol\/","title":{"rendered":"Amarantha Fennell-Wells: Arweinyddiaeth Glinigol ar gyfer Iechyd Planedol"},"content":{"rendered":"

Yn fy mlog diwethaf, amlinellais rai o\u2019r ffyrdd y mae Dr Fiona Brennan a\u2019i chydweithwyr wedi bod yn ymgorffori gofal iechyd cynaliadwy o fewn arferion a gweithdrefnau\u2019r t\u00eem anesthetig ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a\u2019r Fro. Fodd bynnag, mae newid systemig yn dibynnu ar addysg, ac mae\u2019n gofyn am ymrwymo amser ac ymdrech. Gan ystyried hyn, gwnaeth Dr Brennan a\u2019r Meddyg Offthalmoleg Ymgynghorol, Dan Morris, weithio gyda\u2019r uwch d\u00eem rheoli i gytuno ar bartneriaeth tair blynedd gyda\u2019r Ganolfan Gofal Iechyd Cynaliadwy: byddai BIPCAF yn cynnal tair cymrodoriaeth glinigol olynol gyda chymorth rhaglen Arweinyddiaeth Glinigol AaGIC. Ein cymrawd cyntaf yn y r\u00f4l hon yw Dr Amarantha Fennell-Wells, llawfeddyg deintyddol, a oedd, wyth mis yn \u00f4l, yn gweithio fel hyfforddai craidd deintyddol mewn llawdriniaeth ar y geg, yr \u00ean a\u2019r wyneb, gyda galwadau rheolaidd yn yr Adran Damweiniau ac Achosion Brys.<\/p>\n

O fewn ychydig funudau i siarad ag Amarantha, roeddem wedi trafod nwy chwerthin, a\u2019r posibilrwydd y byddai Penylan, Penarth a rhannau eraill o Gaerdydd o dan dd\u0175r ymhen 80 mlynedd. Os yw hyn yn swnio ychydig yn annhebygol, mae\u2019n werth nodi bod y pum mlynedd fwyaf poeth erioed wedi digwydd yn olynol ers Cytundeb Newid Hinsawdd Paris yn 2015. Mae\u2019r bygythiadau i iechyd a achosir gan ffenomena naturiol fel llifogydd, tywydd eithafol a gwres mawr, yn ogystal ag ansawdd aer a d\u0175r gwael a achosir gan y boblogaeth, clefyd milheintiol a cholli bioamrywiaeth, oll yn enghreifftiau o\u2019r hyn sydd wedi cael ei alw\u2019n \u201ciechyd planedol\u201d. Mae iechyd planedol yn faes amlddisgyblaethol sy\u2019n dod i\u2019r golwg; ei ragdybiaeth sylfaenol yw na all iechyd gwareiddiad dynol gael ei wahanu oddi wrth iechyd y systemau naturiol rydym yn dibynnu arnynt.<\/p>\n

Yn fuan cyn ein sgwrs, roedd Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi Cynllun Cyflenwi Strategol Datgarboneiddio GIG Cymru 2021-2030 mewn ymateb i ymrwymiad 2017 i sicrhau sector cyhoeddus carbon niwtral yng Nghymru erbyn 2030. Un o fentrau allweddol y Cynllun Cyflenwi Strategol yw monitro\u2019r defnydd o ocsid nitraidd a\u2019i wastraff, o ganlyniad uniongyrchol i waith Amarantha: dylunio a rheoli prosiectau, casglu a dadansoddi data, ymgysylltu \u00e2 rhanddeiliaid, ac addysg feddygol. Mae ei chyfraniad hithau\u2019n cydfynd \u00e2 phrosiectau tebyg mewn 50 safle ac\u00edwt ar draws yr Alban, Lloegr, Gogledd Iwerddon a Gweriniaeth Iwerddon, ac yn ffurfio ein prif gyfraniad at y dasg hon. Mae ocsid nitraidd, y\u2019i gelwir hefyd yn \u2018nwy chwerthin\u2019, yn nwy meddygol, neu \u2018anesthetig\u2019, a ddefnyddir ar gyfer ei nodweddion lleddfu poen ac fel anesthetig ar draws nifer o wasanaethau clinigol gwahanol. Mae hefyd yn llygrydd hinsawdd pwerus, yn berygl iechyd galwedigaethol ac yn gyffur hamdden. Mae wedi cael ei chefnogi yn y dasg hon gan Dr Fiona Brennan, fferyllydd NHS Lothian Alifia Chakera, a hefyd gan y Gymdeithas Gofal Iechyd Cynaliadwy.<\/p>\n

Mae Amarantha yn dweud wrthyf, gan ddefnyddio\u2019r unig feincnod sydd ar gael a ddarparwyd gan NHS Lothian, sy\u2019n debygol o fod yn amcangyfrif rhy isel, y gallai seilwaith BIPCAF fod wedi gwastraffu bron 4 miliwn litr o ocsid nitraidd, a thros 14 miliwn litr o Entonox\u00ae dros y tair blynedd ariannol diwethaf. \u201cMae cyfanswm y gwastraff hwn yn cyfateb i effaith amgylcheddol sy\u2019n cyrraedd bron 10,000 tunnell o CO2<\/sub>e, gwastraff ariannol o \u00a355,000 o bosibl, a chost \u2018gymdeithasol\u2019 ddamcaniaethol sydd oddeutu \u00a3700,000.\u201d Mae ymchwil a gynhaliwyd gan Alifia Chakera, sy\u2019n mentora Amarantha drwy reoli o fewn BIPCAF, yn dangos bod o leiaf 80% o ocsid nitraidd a 30% o Entonox yn cael ei wastraffu cyn iddo hyd yn oed gyrraedd cleifion.<\/strong> Mae hefyd yn dweud wrthyf, o gymharu ag olion traed carbon cymedrig fesul cyfnod mamolaeth ar gyfer NHS Scotland ac NHS England, mae genedigaethau BIPCAF 40% a 47% yn fwy dwys o ran carbon, yn y drefn honno, wrth ystyried faint o Entonox sy\u2019n cael ei ddefnyddio drwy seilwaith pibell yn unig.<\/p>\n

Drwy siarad ag Amarantha, mae\u2019n glir ei bod nid yn unig yn dod \u00e2 brwdfrydedd, ond hefyd ffocws i\u2019r r\u00f4l hon. Mae\u2019n priodoli\u2019r cyntaf i ymdeimlad cynyddol o gyfiawnder cymdeithasol, cyfrifoldeb personol a phroffesiynol, a dyhead i ddefnyddio ei safle o fraint gymharol i helpu eraill. Mae ystod o sgiliau a gafodd eu meithrin drwy sawl blynedd o hyfforddiant deintyddol ac \u00f4l-raddedig, yn cael eu harddangos drwy\u2019r amrywiaeth o brosiectau mae wedi mynd i\u2019r afael \u00e2 hwy eleni. . Yn ystod yr wyth mis ers iddi ymuno \u00e2 BIPCAF, mae eisoes wedi datblygu a chyflwyno deunydd addysgu i israddedigion meddygol, wedi cyflwyno ei hadroddiad trylwyr ar wastraff systemig ocsid nitraidd, ac wedi sefydlu cynhadledd genedlaethol i helpu person\u00e9l gofal iechyd yng Nghymru i gynnal prosiectau gofal iechyd cynaliadwy.<\/p>\n

Wrth daflu goleuni ar bwnc sydd fel arall yn anhygyrch, mae Amarantha wedi ein helpu ni i gyd i ddeall yr arbedion posibl y gellir eu cyflawni drwy graffu\u2019n ofalus ar ein dull o reoli meddyginiaethau a\u2019n harferion caffael. Nid yw hyn wedi bod yn bosibl heb gydweithredu ar draws ffiniau adrannol: mae timau clinigol, gwasanaethau gweinyddol a chymorth oll wedi cyfrannu at ddealltwriaeth systemig o un feddyginiaeth yn unig. Yn bwysicach, mae Amarantha wedi dangos y niwed a achosir gan wastraff a dulliau gwaredu nwyon t\u0177 gwydr fel ocsid nitraidd, a\u2019n rhwymedigaeth fel person\u00e9l gofal iechyd i wneud yr hyn a allwn i leihau\u2019r niwed hwnnw. Yn hyn o beth, mae\u2019n amlygu egwyddorion gofal iechyd cynaliadwy, sy\u2019n werth eu hailadrodd yma: (1) Atal (2) Grymuso cleifion a hunanofal (3) Systemau darbodus a (4) Dulliau carbon isel amgen.<\/p>\n

I gael rhagor o wybodaeth, mae Amarantha wedi argymell y ddwy ddolen ganlynol:<\/p>\n